Ga naar inhoud
Onderox
Terug naar overzicht

In Morkhoven groeit en bloeit Belgische saffraan

MORKHOVEN – Wie meende dat saffraan een exclusief Oosters product is, heeft het goed mis. De saffraankrokus blijkt het opvallend goed te doen op de Kempense zandgrond. Dat bewijs levert het echtpaar Marc en Linda Leloup-Van den Bulck op een perceel naast hun toekomstige woonst annex B&B in Morkhoven. De voorbije weken konden ze voor het eerst op grote schaal oogsten, maar ondervonden ze tegelijk hoe arbeidsintensief de teelt is

Saffraan telen in de Kempen: je moet er maar op komen?
We wonen nu in Borgerhout en kochten de boerderij met anderhalve hectare grond in juli 2010. Het plan was om er onze privé-woonst van te maken, samen met een bed & breakfast. We hadden namelijk goesting om voor mensen te zorgen en de ligging leende zich daar uitstekend voor. Zo zijn we aan de verbouwing begonnen en de planning is om voorjaar 2014 hier te komen wonen.

De saffraan is pas vrij laat gekomen. De bestemming voor het huis was er, maar voor de tuin hadden we verschillende ideeën. Het eerste was om een volkstuin te creëren, dan een boomgaard met antieke fruitsoorten. Tot we tijdens een reis in een plaatselijke krant een artikel lazen over een psychologe in Bretagne die haar job had opgegeven om een saffraanboerderij te beginnen. Dat intrigeerde ons enorm. We zijn haar in Bretagne gaan opzoeken en teruggekeerd met het plan: laat ons proberen met een duizendtal bollen. En dat marcheerde.

Hoe teel je dan saffraan?
Saffraan is eigenlijk de stamper van de saffraankrokus. De normale krokus plant je in het najaar en die bloeit in het voorjaar, bij de saffraankrokus is dat net omgekeerd. Die wordt in juli geplant en bloeit in oktober-november, vier tot zes weken in totaal. Vanaf de nachttemperatuur daalt, beginnen de bollen te schieten en uiteindelijk komen de bloemen tevoorschijn. Afhankelijkheid van de volwassenheid van de bol komen er één, twee of drie bloempjes. Die moeten bloempje voor bloempje worden geplukt. Dit jaar hadden we op 28 oktober onze eerste bloem. Sommige dagen zijn het er tien, dan honderd en op piekmomenten ben je de hele dag bezig met plukken.

Maar dan heb je nog geen saffraan.
Inderdaad, dat plukken is nog maar een deel van het werk. Vervolgens moeten de bloemen worden gepeld en de stampers eruit worden gehaald. Elke krokus heeft drie stampers. Wij gebruiken enkel het bovenste, rode gedeelte, de fine fleur. Drie stampers wegen ongeveer 7 miligram. Voor 1 gram heb je tussen de 150 en 200 bloemen nodig. Als de stampers zijn afgeknipt, worden ze gedroogd in de oven en moeten ze 80% van hun gewicht verliezen. Ze worden eerst gewogen, in de oven gezet en nadien opnieuw gewogen om precies die 80% te bereiken. Aansluitend moeten ze in een hermetisch afgesloten pot om ze zes weken koel en donker te bewaren. Dat dient om de kwaliteit te versterken, wat de smaak ten goede komt.

Van waar heb je al die kennis?
Je praat met mensen, je leest erover hoewel er weinig literatuur te vinden is. Niemand zegt bijvoorbeeld hoe je je veld moet bemesten. Dat is overal heel verschillend. In de Kempense zandgrond groeit van nature niks. Daarom hebben we nu een aantal testvelden waar we experimenteren met allerlei soorten mest. Mest je te veel, dan krijg je veel blad en geen bloemen. Belangrijk is ook dat de grond goed gedraineerd is.

Eén en ander maakt duidelijk waarom saffraan zo duur is.
Die handenarbeid maakt het zo duur. Een geroutineerde plukker plukt duizend bloemen per uur op voorwaarde dat die dicht bij mekaar staan. Iemand die er bedreven in is, pelt 250 bloempjes per uur. Tel daar ook het drogen nog bij en je begrijpt dat het heel arbeidsintensief is.
Eén kilo saffraan in onze contreien kost tussen 30 en 40.000 euro, wat dus betekent tussen 30 en 40 euro per gram kwaliteitssaffraan.
Ook buiten het oogsten vraagt de teelt veel onderhoud. Je moet de grond onkruidvrij houden en dat betekent wieden, rijtje per rijtje. We hebben dan wel geen biolabel, maar bij ons gebeurt de teelt op een volledig biologische manier. Het jaar rond is er werk, ook al om hazen en woelmuizen weg te houden.

Omdat er zo’n bedragen mee zijn gemoeid, moet de verleiding groot zijn om te sjoemelen.
Onze belangrijkste raad: koop nooit gemalen saffraan want daar wordt van alles bij gedaan, zoals gemalen baksteen bijvoorbeeld. Goudsbloem wordt ook gebruikt, zo ook pluizen van maïs. De beste manier om te testen of het echte saffraan is, is je vingers nat maken en dan over het draadje wrijven. Je vingers moeten dan geel worden

Zijn er veel producenten zoals jullie?
In België zijn we met vijf: drie in Wallonië, één in de buurt van Gent en wij als enige in de provincie Antwerpen. Iran is de grootste exporteur, terwijl Spanje en Marokko ook belangrijke producenten zijn. Daar groeit de saffraankrokus op 6-700 meter hoogte want ze houdt van extreme temperaturen. Voordeel is dat in die landen de mankracht goedkoper is. Ze gebruiken ook vaak het onderste, lichte gedeelte van de stampers mee en hun droogproces is vaak minder zorgvuldig waardoor die saffraan minder krachtig is dan de onze en die uit Frankrijk.
Mijn grootmoeder maakte altijd rijstpap met saffraan, maar zijn er nog meer toepassingen?
Saffraan is een specerij dat voor alles kan dienen. De laatste tien, vijftien jaar is er veel onderzoek gebeurd naar het medicinale, maar saffraan is een product dat al duizenden jaren wordt geteeld. Net dat vind ik heel intrigerend.
Het wordt gebruikt in zoete en hartige bereidingen zoals rijstpap maar ook in zuiderse gerechten zoals bouillabaisse en paella, bij zeevruchten. Het heeft hele brede toepassingsmogelijkheden. Zelf maken we Saffrocaat en andere klassiekers zoals siroop en confituur. Daarnaast zoek ik naar leuke combinaties die nog niet bestaan.

Kan je met een saffraanboerderij in de Kempen de kost verdienen?
We hebben nu 12.500 bollen geplant en er ligt nog grond ter beschikking om uit te breiden. Gekoppeld aan onze B&B willen we arrangementen uitwerken, naast de verkoop aan particulieren, restaurants en winkels. We mikken op mensen die in dezelfde trend denken als wij: lokaal en ecologisch.

Ben je niet geschrokken van het vele werk?
We wisten dat het zwaar ging zijn maar het blijft fascinerend. Tijdens de oogst slaap je soms maar vijf uurtjes en dan pikt dat. Maar je weet dat het maar vier-vijf weken duurt. We willen voet aan de grond krijgen, mensen vinden om samen te werken. Er zijn nog veel mogelijkheden, want consumenten gaan steeds meer op zoek naar ambachtelijk bereide producten die op een milieuvriendelijke manier worden geteeld.
En weet je: van dat plukken word je helemaal zen. Dat kan je niet op een jachtige manier.
www.belgischesaffraan.be
Tekst: Paul Huysmans - Foto’s: Bart Van der Moeren


Reactie toevoegen

Velden met een * zijn verplicht.

Onderox?*