Paul Franken: “Werken voor Mercy Ships maakt mij tot een beter mens”

Paul Franken wist als tiener al dat hij ooit een maatschappelijk relevante rol zou spelen. “Via mijn opvoeding heb ik een aantal essentiële waarden meegekregen”, blikt hij terug. “Dat het nodig is om mensen in nood bij te staan, bijvoorbeeld. Het beroep van huisarts leende zich daar uitstekend toe. Ik was ook altijd geïnteresseerd in alles wat met wetenschap te maken heeft. De keuze lag voor de hand. En wat als ik uiteindelijk geen huisarts zou zijn geworden? Dan was ik wellicht veearts geweest. Ik heb mijn jeugd doorgebracht op een boerderij, vandaar.”

Jouw doktersjas hangt inmiddels al een poos aan de haak. Zou je het allemaal willen overdoen, als je de klok kon terugdraaien?
Paul Franken: “Zeker wel. Bij de start van mijn loopbaan, zo’n veertig jaar geleden, heb ik een heleboel bevallingen gedaan, wat altijd veel voldoening heeft gegeven. Als huisarts begeleid je de patiënt soms vanaf de kindertijd tot aan zijn of haar levenseinde. De job is ook erg gevarieerd en onvoorspelbaar. Van zoveel gezinnen de vertrouwenspersoon mogen zijn, dat is een voorrecht. Precies daarom heb ik er tot op mijn laatste werkdag plezier aan beleefd. Laat het bij deze duidelijk gezegd zijn: ik ben al mijn gewezen patiënten bijzonder dankbaar.”

Je bent vroeger al een tijdlang actief geweest in het buitenland. Wat kan je daarover kwijt?
“Het zesde jaar van mijn studies geneeskunde heb ik doorgebracht in Paraguay, waar ik mensen heb ontmoet die het allesbehalve breed hadden. Na het behalen van mijn diploma heb ik de gebruikelijke legerdienst geruild voor ontwikkelingshulp en ben ik samen met mijn vrouw in Nicaragua terechtgekomen, uitgerekend tijdens de contra-oorlog die daar aan de gang was. Dat was een moeilijke periode met gevaar voor eigen leven. Het heeft mijn interesse voor kansarme mensen aan de rand van de maatschappij verder aangewakkerd. Ook als huisarts ben ik vaak met die materie in aanraking gekomen.”

Is het die maatschappelijke bewogenheid die jou naar Mercy Ships heeft gedreven?
“Die heeft zeker een rol gespeeld. De goesting om de cirkel rond te maken en mijn medische ervaring in te zetten voor minderbedeelden in een ontwikkelingsland is nooit overgewaaid. Nu ik op pensioen ben heb ik daar eindelijk de tijd voor. In 2024 kwam ik toevallig in contact met iemand die al meer dan twintig keer met Mercy Ships heeft samengewerkt. Haar enthousiaste verhalen hebben me geïnspireerd.”

Voor wie Mercy Ships geen belletje doet rinkelen: waar staat de organisatie voor?
“Mercy Ships is een internationale instantie die met ziekenhuisschepen medische zorg verleent en chirurgische ingrepen biedt aan de armsten, met een sterke focus op landen in Afrika. De organisatie is al bijna een halve eeuw actief en gebruikt schepen als drijvende ziekenhuizen om gebieden op te zoeken waar medische voorzieningen beperkt of onbereikbaar zijn. Niet onbelangrijk: de hulpverlening van Mercy Ships is volledig gratis. Ze werkt nauw samen met de gastlanden waar de schepen aanmeren. Door lokale gezondheidsprofessionals te trainen en ziekenhuizen en klinieken op te knappen, helpt de organisatie ook om de lokale gezondheidszorg structureel te verbeteren. In cijfers: Mercy Ships heeft al medische zorg verleend in meer dan 70 landen, goed voor 2,84 miljoen behandelde patiënten. Intussen werden ook al zo’n 55.000 lokale gezondheidsprofessionals opgeleid. Die cijfers spreken voor zich.”

Jouw goesting om deel uit te maken van Mercy Ships was duidelijk groot, maar hoe reageerde jouw familie? Sierra Leone, waar jij momenteel verblijft, is niet bij de deur.
“Mijn vrouw en kinderen hebben altijd geweten dat ik nog werk wou en zou maken van mijn oude droom. Toen ik hen over Mercy Ships vertelde, hebben ze me volledig gesteund. Wat niet wegneemt dat ook er sprake is van ongerustheid. Ik ben niet meer van de jongsten en ver weg van huis blijft het toch altijd uitkijken voor mogelijke ziektes.”

Blijft zo’n buitenlandse missie een sprong in het duister?
“Mercy Ships stelt hoge eisen en bereidt haar artsen degelijk voor aan de hand van online cursussen. En toch: ik besefte pas echt wat het is om te leven op een schip in een extreem arm land toen ik hier goed en wel gearriveerd was. Ik ben al één en ander gewoon, maar de armoede in Sierra Leone is ronduit schrijnend. Het is en blijft het armste land van Afrika. Wat ik hier al te zien heb gekregen, is bijzonder confronterend.”

Wat wordt op het ziekenhuisschip van jou verwacht?
“Mijn dag start met een ochtendlijke ronde in het hospitaal. Dat doen we telkens in het gezelschap van de aanwezige chirurgen. Tijdens die rondgang proberen we het hoofd te bieden aan algemeen medische problemen. Aansluitend beoordelen we de gezondheidstoestand van de patiënten die een dag later geopereerd zullen worden. Tijdens die medische visites worden we regelmatig opgeroepen om langs te gaan bij patiënten die op bepaalde tijdstippen terugkeren naar het schip om grondig gecontroleerd te worden. Ik draag ook een steentje bij aan de cursussen die we zelf geven aan het lokale verplegend personeel en aan personeel van ziekenhuizen uit de omgeving. Voor wie eraan zou twijfelen: onze dagen zijn goed gevuld.”

Midden december ben je naar Sierra Leone afgereisd. Geen onbelangrijke vraag met nog een halve maand te gaan: heeft jouw aanwezigheid al geloond?
“Absoluut. Vooral het samenwerken binnen een internationale context is leerrijk en verrijkend. Momenteel zijn er op het schip zo’n vijftig verschillende nationaliteiten aan het werk. Iedereen vormt een klein deel in het grote raderwerk. Als arts, chirurg of verpleger heb je een enorme impact op het dagelijks leven van de patiënten. De uitdaging is groot, daar moet ik niet flauw over doen, maar hun dankbaarheid is navenant. Hier rondlopen doet je beseffen hoe groot het verschil is tussen ons leven en dat van veel mensen in Afrika. Wij hebben thuis alles in overvloed, hier is het pure ellende. Dat besef maakt mij tot een beter mens. Dat is alleszins toch mijn bedoeling.”

In een openhartige mail aan jouw vrienden, familie en collega’s heb je opgeroepen om een bijdrage te leveren. Hoe kan dat van hieruit?
“De missie van Mercy Ships is volledig afhankelijk van vrijwilligers en van mensen die dit werk financieel mogelijk willen maken. Er is dus geld nodig, veel geld. Elke donatie is welkom.”

Ligt de doorsnee Vlaming wakker van de ellende in Sierra Leone?
“Duidelijk wel. Er hebben al heel wat genereuze mensen gereageerd. Ik ben hen daar enorm dankbaar voor, al blijft elke vorm van extra steun noodzakelijk.”

MEER INFO
Mercy Ships steunen kan via de actiepagina actie.mercyships.be.