Langs kanalen en kathedralen in Straatsburg

Straatsburg ligt in het noordoosten van Frankrijk, vlakbij de Duitse grens, en is een stad waar geschiedenis en moderne Europese politiek samenkomen. Franse en Duitse invloeden lopen hier voortdurend door elkaar, zowel in de architectuur als in de keuken en de sfeer van de stad. Straatnamen verschijnen soms in twee talen. Die culturele gelaagdheid geeft de stad een eigen identiteit die verschilt van Parijs of andere Franse steden.

HISTORISCH KARAKTER
Vanuit het station wandel ik richting het historische centrum. Het stationsgebouw combineert moderne architectuur met een klassiek negentiende-eeuws gebouw dat zichtbaar blijft achter een glazen gevel. Buiten rijden trams af en aan en vullen fietsers en voetgangers de brede straten.
Hoe dichter ik bij het centrum kom, hoe duidelijker het historische karakter van Straatsburg zichtbaar wordt. Moderne gebouwen maken plaats voor smalle straten, oude gevels en winkels met traditionele uithangborden. Tussen de huizen verschijnt de kathedraal van Straatsburg.

BEKENDSTE MONUMENT
De Cathédrale Notre-Dame de Strasbourg is zonder twijfel het bekendste monument van de stad. De enorme gotische kathedraal steekt hoog boven alle andere gebouwen uit en domineert het stadsbeeld. De gevel bestaat uit roze zandsteen en zit vol details zoals beelden, reliëfs, torentjes en waterspuwers.
Het is druk op het plein voor de kathedraal. Toeristen maken foto’s, gidsen geven uitleg aan groepen en inwoners wandelen haastig voorbij. Wanneer ik rond het gebouw wandel, vallen vooral de rijke versieringen op. De westgevel bevat honderden beelden en een groot roosvenster. De kathedraal heeft bovendien een opvallend asymmetrisch uitzicht omdat slechts één toren volledig afgewerkt is.
Binnen verandert de sfeer onmiddellijk. Het geluid van de stad verdwijnt en maakt plaats voor stilte. Hoge zuilen dragen het gewelf en gekleurd licht valt door de glasramen naar binnen. Het interieur oogt enorm. De gotische architectuur trekt automatisch de aandacht naar boven. Overal staan bezoekers stil om details van de ramen, altaren en beelden te bekijken.

ASTRONOMISCH UURWERK
Een van de bekendste onderdelen van de kathedraal is het astronomisch uurwerk. Rond de klok verzamelen veel bezoekers om het mechanisme in werking te zien. Figuren bewegen langzaam terwijl het uurwerk de tijd aangeeft. Nog in de kathedraal bevinden zich verschillende zijkapellen en rijk versierde altaren. Sommige bezoekers steken kaarsen aan.
Zeker doen wanneer je een betere conditie hebt, is de toren beklimmen. De ingang bevindt zich aan de zijkant en vanaf het begin wordt duidelijk dat de klim behoorlijk inspannend is. De smalle stenen trap draait voortdurend omhoog in een nauwe spiraal. Soms moeten bezoekers wachten om mekaar te kruisen. Prachtig zijn de dikke muren, oude stenen en houten constructies die je nu van dichtbij kunt bewonderen.
Na een aantal verdiepingen verschijnt een eerste platform met uitzicht over de stad. Vanaf daar zijn de daken van Straatsburg, de rivier de Ill en de vakwerkhuizen van Petite France goed zichtbaar. De klim gaat daarna verder tot het hoogste toegankelijke punt van de toren. Boven wacht een indrukwekkend panorama. De historische binnenstad ligt volledig open onder de toren. Smalle straten, bruggen en pleinen vormen samen een bijzonder geheel. Aan de andere kant van de stad verschijnen moderne gebouwen en de Europese wijk. Het weer is helder en in de verte zijn zelfs de contouren van het Zwarte Woud zichtbaar.

PETITE FRANCE
Het historische centrum van Straatsburg staat op de Unesco-werelderfgoedlijst. Vooral de wijk Petite France trekt veel bezoekers. Onderweg passeer ik bakkerijen, wijnzaken en kleine winkels. De geur van vers brood en gebak vult op sommige momenten de straten. In Petite France bepalen water en vakwerkhuizen het uitzicht. De huizen hebben witte gevels met donkere houten balken. Sommige gebouwen dateren uit de zestiende en zeventiende eeuw. Bloembakken hangen aan balkons en kleine bruggen verbinden de verschillende delen van de wijk. Op terrassen zitten bezoekers ontspannen langs het water terwijl rondvaartboten rustig door de kanalen varen.
Op de middag stap ik een restaurant binnen dat via een straatbord publiciteit maakt voor de enorme variëteit aan flammkuchen, een typisch gerecht uit de Elzas. Het is mooi weer en ik krijg een plaats op de binnenkoer. Flammkuchen, ook bekend als tarte flambée, lijkt op pizza maar in dit geval gaat het om een dunne krokante bodem met room, ui en spek. Tenminste wanneer je de traditionele bestelt. Ik vraag er een glas Riesling bij. En om af te sluiten neem ik een stuk kugelhopf, een traditionele cake uit de streek met rozijnen en amandelen. Ideaal voor bij de koffie.
Na de lunch wandel ik verder langs de rivier de Ill. Water speelt een belangrijke rol in Straatsburg. Overal in de stad verschijnen bruggen, kades en kanalen. Langs de wandelpaden zitten studenten en inwoners op banken of kademuren. Een bekende plaats in de stad zijn de Ponts Couverts. Deze oude verdedigingsbruggen met stenen torens herinneren aan het middeleeuwse verleden.

UITVINDER DRUKKUNST
Op de Place Gutenberg staat naast een draaimolen een enorm beeld van Johannes Gutenberg met in zijn handen een perkament. Gutenberg woonde tussen 1434 en 1444 in Straatsburg. Hier werkte hij aan zijn revolutionaire experimenten met de drukpers. Hoewel hij zijn beroemde drukkerij later in Mainz opzette, vormde Straatsburg de bakermat waar hij de techniek van losse letters ontwikkelde. Met het standbeeld eert de stad zijn historische band met de uitvinder van de boekdrukkunst met losse letters.

EUROPA
Met de tram reis ik een dag later naar de Europese wijk. Het verschil met de oude binnenstad is meteen zichtbaar. Brede lanen en moderne gebouwen bepalen hier het uitzicht. Het Europees Parlement valt onmiddellijk op door zijn grote ronde vorm en glazen gevels. Voor het gebouw staan de vlaggen van alle lidstaten van de Europese Unie. Bezoekers, medewerkers en journalisten lopen af en aan. Na een veiligheidscontrole mag ik binnen voor een gegidste rondleiding.
De gids vertelt over de werking van het parlement, de vergaderingen en de geschiedenis van de Europese samenwerking. Wat opvalt, is hoe sterk de keuze voor Straatsburg verbonden is met de geschiedenis van Europa. Na eeuwen van conflicten tussen Frankrijk en Duitsland groeide deze grensstad uit tot een symbool van verzoening. In de vergaderzaal heerst een bijna futuristische sfeer. Rijen bureaus staan opgesteld in een enorme hal met vertaalcabines langs de wanden. Hier worden beslissingen besproken die miljoenen Europeanen raken.

DE AVOND VALT
Tegen de avond keer ik terug naar het historische centrum. Het licht verandert langzaam en de gevels van de vakwerkhuizen krijgen warmere kleuren. Op pleinen en terrassen wordt het opnieuw drukker. Op de Place Kléber, het bekendste plein van de stad, heerst een ontspannen sfeer. Mensen drinken wijn of eten buiten terwijl straatmuzikanten voor sfeer zorgen. Wanneer de verlichting van de kathedraal aangaat, krijgt het gebouw een indrukwekkend uitzicht. Details van de gevel worden extra zichtbaar in het avondlicht.
Wanneer ik twee dagen later opnieuw richting station wandel, heeft Straatsburg zich getoond als een stad van contrasten die wonderwel samenkomen. De gotische grandeur van de kathedraal staat er naast moderne Europese architectuur. Middeleeuwse straatjes liggen op wandelafstand van internationale instellingen. Traditionele Elzasser gerechten worden geserveerd in een stad waar dagelijks mensen uit heel Europa samenkomen.

MEER INFO
www.visitstrasbourg.fr

Foto’s: Paul Huysmans