Daniel Motton: “Op pensioen gaan betekent: de regie van je leven in eigen handen nemen.”

Een boek over het leven net voor en tijdens je pensioen. Was er dan te weinig informatie beschikbaar?
Daniel Motton: “Er is heel veel informatie, maar het stond niet op één plaats. En al die informatie was zo onleesbaar dat het amper te verwerken is. Daarom heb ik gekozen om het in een verhaal te gieten van een man en een vrouw die met pensioen gaan, met veel levenslessen en oefeningen.”

Hoe is het boek ontstaan?
“Door gesprekken die ik had met een kameraad (Ludo Daems, nvdr.). Ik heb lang geleden bij Ford Genk en later bij Umicore met hem samengewerkt in het kader van welzijn op het werk. Begin dit jaar kwamen we in zijn chalet samen, waar we vaak brainstormen, en schreef Ludo op de muur: ‘Zee van tijd’. We vroegen ons al snel af of mensen en bedrijven wel voldoende voorbereid zijn om op pensioen te gaan of iemand met pensioen te sturen. En vooral het mentale welzijn daarbij. Toen is de bal aan het rollen gegaan.”

Is er binnen bedrijven te weinig aandacht voor de werknemer die met pensioen gaat?
“Zeker en vast. Maar het leeft wel, een stuk meer dan vroeger. Hoe hou je werknemers de laatste vijf jaar van hun carrière gemotiveerd? Hoe kan je hun kennis overdragen naar de volgende generatie? Met zo’n vragen zijn ze wel degelijk bezig. Bedrijven moeten vooral inzien dat mensen die met een goed gevoel hun bedrijf verlaten hun allerbeste ambassadeurs zijn. Dat rendeert veel meer dan een advertentie in een krant of een afscheidscadeautje meegeven en daarna droogweg ‘salut en de kost’ zeggen.”

Hoe kijken we er zelf naar? Doen we dat op de juiste manier?
(Glimlacht) “Niet altijd. Werken is een straf, zo wordt vaak gezegd. Onterecht, als je het mij vraagt. We mógen gaan werken, jongens. Wees blij dat je gezond bent en mag werken.”

Heb je zelf vaak wakker gelegen van het thema?
“Zeker niet. Maar ik ben personeelsdirecteur geweest bij Ford, Umicore en Van Hool en dan is er af en toe de noodzaak om mensen met pensioen te sturen. Brugpensioen was sociaal de meest aanvaardbare manier om afscheid te nemen en het was voor bedrijven de goedkoopste oplossing. Maar ik had er zelf nooit bij stilgestaan wat het betekent om bijvoorbeeld op je 52 al op pensioen te zijn. Ik begrijp de pensioendiscussies van nu ook niet goed. Als je 65 jaar bent en je bent nog goed, waarom zou je dan stoppen met werken? Nu zijn jongeren er zelfs al mee bezig, terwijl ze net aan hun carrière beginnen. Ik ben in de 42 jaar dat ik gewerkt hebt geen moment met mijn pensioen bezig geweest.”

Doe je dat beter wel?
“Niet als je twintig bent. Maar het codewoord is wel echt: voorbereiden! Dat zit ‘m in kleine dingen. Breng je hospitalisatieverzekering in orde als die aan je bedrijf verbonden was. Doe dat al een jaar of vijf voor je op pensioen gaat zodat het nog betaalbaar is. Een tandverzekering, denk daar op voorhand aan. Eens je op pensioen gaat is het te laat of wordt zoiets heel duur. Als je je wagen moet afgeven, maar je hebt geen alternatief dan moet je acht maanden wachten op je nieuwe wagen. Denk aan een zorgvolmacht als je nog goed bent. Ik heb dat alleszins samen met mijn echtgenote al in orde gebracht.”

Zijn er klassiekers die vaak vergeten worden?
(Knikt) “Heel wat. De familiale verzekeringen terug opstarten voor als de kleinkinderen langskomen bijvoorbeeld. Die zijn meestal opgezegd als de kinderen het huis uit zijn, maar worden niet terug opgestart eens er kleinkinderen komen, terwijl dat een minimale kost is.”

Is met pensioen gaan dan ingrijpender dan je zou denken?
(Resoluut) “Zonder enige twijfel! Je hebt je financiële gezondheid, je fysieke gezondheid en ook je sociale gezondheid. Je moet daar allemaal over nadenken. Ga ik mijn rekeningen kunnen blijven betalen? Heb ik wel een netwerk rondom mij? Al je mails vallen weg, je computer en gsm wordt vaak afgepakt. Alles valt terug naar nul. Je bestaat feitelijk niet meer. Dat is niet evident. Veel mensen zijn gefocust tijdens hun werk op: zo snel mogelijk op pensioen gaan om aan de drukte van hun werk te ontsnappen zonder dat ze stil staan bij wat ze dan gaan doen. De dag dat ze met pensioen gaan worden ze plots geconfronteerd met het zwarte gat.”

Een volledig nieuwe fase in je leven…
“Ja, op alle vlakken. Het is een periode van loslaten en doorgeven. Daarvoor was je bezig met je carrière en realisaties. Maar als ik nu tegen mijn kinderen en kleinkinderen vertel wat ik allemaal in mijn job gedaan heb, dan interesseert hen dat eigenlijk niet. En terecht. Want dat kan allemaal wel zo zijn, maar wat je kinderen onthouden is: je was nooit thuis. Wij denken in ons leven dat we belangrijk zijn geweest. Als je nu bij tien gepensioneerden zit, vertellen ze allemaal over wat ze gedaan hebben vroeger. Laat het los. Vertel eens over wat je morgen gaat doen. Je moet jezelf gaan relativeren en dat is heel moeilijk voor veel mensen. Je moet echt de klik maken. Er verandert van alles. Onlangs zei een man mij: ik kan niet eens de krant rustig lezen ’s ochtends omdat mijn vrouw vraagt of ik met de was kom helpen. Soms krijg je dus gewoon nieuwe bazen. (lacht) Maar ook daarbij moet je stil staan. Praat al eens met je partner, want je gaat nieuwe evenwichten moeten zoeken. Plots zit je daar met twee thuis en verstoor je de andere zijn routine. Het ‘retired husband syndrome’ heet dat. Voor altijd betaalde vakantie, dat is het echt niet hoor. Je moet er echt betekenis aan geven.”

Hoe doe je dat?
“Zorg dat je een project vindt dat je energie geeft. Iets dat geen belasting is. Van moeten naar willen. Zelf iets bepalen is de grootste vreugde in je leven. Je moet weten of ontdekken waar je je energie kan gaan halen. Doorbreek de dingen maar eens en kies voor positieve inzichten. Ik ken mensen die altijd over alles negatief zijn. Dat vraagt zoveel energie. Dat moet je overstijgen. Zoek iets dat je kan realiseren zodat je ook nog succeservaringen kent. Wat is je project voor die laatste fase van je leven? En waar geef je prioriteit aan? Je moet tot inzicht komen van de reële toestand die er is. Wat gaan fietsen, eens naar een cultuurvoorstelling gaan en wat op de kleinkinderen passen, daar ben je snel doorheen. Zo raakt je tijd echt niet ingevuld. Wat daarna? Wat wil je écht nog?”

En eenzaamheid, is dat een grote uitdaging na het pensioen?
“Absoluut! Eenzaamheid zorgt voor heel wat mentale klachten die zich overzetten naar je lichaam. Daarom zeggen we: kom uit je kot, beweeg, connecteer met andere mensen via verenigingen, ga vrijwilligerswerk doen,… Een tip: kijk eens op www.deverenigingspil.be. Daar gaat iedereen iets vinden dat bij hem past. Bij eenzaamheid komt van alles kijken. Bepaalde mensen wonen bijvoorbeeld in een te groot huis als hun partner weggevallen is. Ga je dat verkopen? Op een bepaald moment valt één van de partners weg. Als je daar niet enigszins op voorbereid bent, ga je heel je leven droevig en kwaad zijn dat je partner is overleden. Je gaat dat bijvoorbeeld compenseren met alcohol of andere dingen. Dat zijn triestige verhalen, terwijl het echt anders kan. En dan wordt eenzaamheid een nog groter probleem. Wees voorbereid en denk op voorhand na. Hoe ga ik daar een oplossing aan geven als zoiets moest gebeuren? Want het gebeurt bij iedereen.”

Hoe belangrijk is dat mentale in het hele pensioenverhaal?
“Essentieel. Het stuurt alles aan. Als het niet goed in je kopje zit, dan ga je de energie niet vinden om uit je zetel te komen. Je mentale sterkte zorgt ervoor dat je een goede dag hebt. Probeer van elk moment een blij moment te maken. Zet je in om andere mensen blij te maken. Het grote probleem is dat je veel verwachtingen hebt. Eigenlijk komt dat er op neer dat jij vindt dat andere mensen voor jou moeten zorgen dat je een goed leven hebt. Als je die denkwijze bant en zelf je leven gaat invullen, dan gaat de wereld open.”

Dat lijkt me niet altijd eenvoudig.
“Dat is het ook niet. Je hoort bijvoorbeeld enorm vaak: ik heb geen tijd. Terwijl we allemaal evenveel tijd hebben, toch? Het is een houding. Ofwel zeg je: ik heb geen tijd ofwel ik heb een zee van tijd. Dat is gewoon een kwestie van wat je instelling is. Het kost allebei evenveel energie. En vooral: ik heb tijd voor u! Voor iemand anders! Dat maakt het leven zoveel aangenamer. Je mag gerust af en toe aan jezelf denken. Vaak verwachten de kinderen dat je bijspringt met de zorg voor de kleinkinderen, maar moet je zelf ook nog voor je eigen ouders zorgen. Een ‘sandwichgeneratie’. Neem vooral de regie van je eigen leven in handen.”

Wat is de ultieme tip?
(Glimlacht) “Er zijn geen tovertrucs, het gaat altijd om een combinatie van factoren. Daarom heb ik in het boek ook een checklist gemaakt van drie verschillende fases. Zo kom je al een heel eind. Maar een hele belangrijke is die passie vinden in je leven, dan kan je die regie in eigen handen houden. En verder: kom uit je kot en leer jezelf relativeren zodat je weer positief kan denken. Dat zijn er misschien al enkele hele goeie.”

WIN! WiIN! WIN!
Wil je zelf een exemplaar van het boek winnen? Surf dan naar www.onderox.be/wedstrijden. Deelnemen kan tot en met zondag 4 januari 2026. De winnaars worden persoonlijk verwittigd.

MEER INFO
www.zizvt-ndodt.be Daar kan je ook gratis de checklist uit het boek aanvragen. Met specifieke vragen kan je terecht bij contact@zizvt.be.