Drie dagen door de Brabantse bossen

Het is nog ochtend wanneer ik mijn auto de parking van ontmoetingscentrum Voor Anker in Lage Mierde op draai. Toch ben ik niet de eerste bezoeker van de dag, want een vijftal wagens is me voor. De kikkers in de poel zijn de eerste levende wezens die me begroeten, nog voor ik mijn wandelschoenen heb aangebonden. Snel drink ik mijn koffie bij Voor Anker, want de rust die deze omgeving uitstraalt, maken me benieuwd naar wat komt.

FRISGROEN
Het plan is namelijk om drie dagen te wandelen in de bossen van het Nederlandse Noord-Brabant in de regio rond Hilvarenbeek, met onderweg twee keer slapen in een hotelletje dat midden die natuur ligt.
De dagen voordien heeft het behoorlijk geregend. Dat maakt dat de planten en bomen er frisgroen bij staan. Ik schouder mijn rugzak, selecteer de eerste wandelroute op mijn telefoon en druk op start.

VAN JACHT NAAR NATUUR
Een oranjekleurig bord vertelt me dat ik me bevind op Landgoed Wellenseind, in privébezit maar opengesteld voor wandelaars tussen zonsopgang en -ondergang op voorwaarde dag je op de paden blijft en geen afval achterlaat. Tamelijk normaal vinden we dat.
Landgoed Wellenseind is 130 hectare groot en werd rond 1915 gesticht door de textielfamilie Van Puijenbroek met de bedoeling om heidevelden om te vormen naar gebieden voor houtproductie en de jacht. Rond 2000 werd het landgoed overgenomen door de familie Zeeman, niet langer met de focus op jacht maar in het belang van de natuur en de biodiversiteit. Sinds 2019 worden delen van het gebied opengesteld voor wandelaars.

BIJZONDERE VOGELS
Nog geen 500 meter heb ik gewandeld en drie minder voorkomende vogelsoorten kruisen al mijn pad. Een roodborstje fladdert voor me uit. Een bonte specht vliegt van boom tot boom en een boomklever klimt verticaal een eik in, onderweg op zoek naar wat lekkers. Nog meer vogelsoorten verraden hun aanwezigheid door hun roep en gezangen. Onder het geluid van dit koor is wandelen nog meer een zaligheid.
Recent werden allerlei werkzaamheden uitgevoerd om het gebied opnieuw meer waterrijk te maken, terug naar de oorspronkelijke staat. Sloten werden gedempt en sluisjes aangelegd. Tegelijk werden houten constructies gebouwd op paden die te modderig zouden worden. Kwestie van wandelcomfort kan dit tellen. Op heel wat plaatsen kom je picknickbanken met afvalemmers tegen en tussendoor nog eens een rustbank. Het mag duidelijk zijn dat de eigenaars alles in het werk stellen om het wandelaars zoveel mogelijk naar hun zin te maken. Om fietsers en gemotoriseerd vervoer uit het gebied te weren, werden manshoge ijzeren draaipoorten op enkele wandelwegen gezet. Hoe zalig is het om hier te wandelen.

EENZAME WANDELAAR
Tijdens mijn eerste kilometers door Landgoed Wellenseind kom ik welgeteld één andere wandelaar tegen. Dirk is zijn naam en hij komt uit Katwijk aan Zee, de andere kant van Nederland dus. “Ik verblijf op een camping in de buurt”, verduidelijkt hij. “Al vaker was ik hier. Hoe prachtig is het om hier te wandelen.” En hij kan vergelijken, want Dirk blijkt een fervente wandelaar. Op zijn heuptasje en rugzak prijken talrijke pins van gelopen wandeltochten. “Deze is van het Brabants Vennenpad, ook hier in de streek, 258 km lang’, wijst hij naar de geel-rode pin vooraan op zijn tasje. En zo somt hij een lijst van trails en wandelvierdaagsen op die hij allemaal tot een goed einde bracht. “Een tijdje geleden nam ik bij jullie in Oud-Turnhout deel aan een georganiseerde wandeltocht. Die ging door natuurgebied De Liereman. Heel erg mooi. Zeer goed georganiseerd ook en zeer vriendelijke mensen overal. En ik moest slechts 1,80 euro betalen omdat ik lid was de Nederlandse wandelbond. In Nederland betaal je al snel 5 of 6 euro voor een georganiseerde wandeltocht. Mij zien ze nog vaker in België.”
Wat verder kom ik nieuwe levende wezens tegen in de vorm van Brandrode-runderen. Dit bijzondere rundveeras wordt ingezet om heide en hooilanden te begrazen en ter bestrijding van de invasieve duizendknoop. In het gebied zijn ook kuddes Kempische heideschapen actief, maar die kom ik op mijn route niet tegen.

RIJKE VERZEKERINGEN
Via een draaipoort wandel ik Wellenseind uit en pauzeer even bij een overdekte picknickzone. Op de zitbank staan de letters ‘Gemeente Hilvarenbeek’ gegrift, samen met een wapenschild, wat me duidelijk maakt dat ik dit grondgebied heb betreden. Nochtans blijft het landschap gelijklopend, met dus heel veel bos. Zonder het te merken heb ik een nieuw landgoed betreden, namelijk De Utrecht. Landgoed De Utrecht dankt zijn naam aan de Nederlandse levensverzekeringsmaatschappij De Utrecht, die vanaf eind 19de eeuw grote delen in dit grensgebied begon aan te kopen voor de ontwikkelingen van productiebossen en landbouwgronden. Anno 2026 is het merendeel van dit immense landgoed opengesteld voor het publiek en omgevormd naar waardevolle natuur.
Centraal op het landgoed ligt herberg In Den Bockenreyder en het is op dit terras dat ik koffie en appelgebak bestel. Een gewoonte die ik me eigen heb gemaakt wanneer ik in Nederland fiets of wandel.

UITKIJKTOREN
Vlak in de buurt staat de uitkijktoren De Flaes. De 22 meter hoge toren is gebouwd met acht bomen en stalen kolommen waardoor die een open structuur kreeg. Via een draaideur krijg je toegang tot de trappen, maar eerst steek ik een euro in de collectebus. Met het ingezamelde geld wordt de toren onderhouden en daar werk ik maar al te graag aan mee. Want boven krijg je een prachtig panoramisch uitzicht over de bossen en vennen die al de hele tijd mijn gezelschap vormen. Voorbij de Flaestoren wandel ik enkele kilometers parellel een geasfalteerd fietspad. Na nog eens enkele kilometers door veel groen stap ik mijn hotel binnen in Diessen, een gehucht van Hilvarenbeek.

DROGE HEIDE
De douche, het avondmaal, het bed en ontbijt knapten me weer helemaal op zodat ik op de ochtend van mijn tweede dag weer helemaal klaar ben voor een nieuwe wandeling. Voor vandaag stippelde ik een lusvormige tocht uit met als hoogtepunt een passage over de Landschotse Heide. Het natuurgebied is bijna 240 hectare groot en centraal ligt het ven Het Wit-Holland. In de winter wordt hier volop geschaatst, maar nu is het water de favoriete plek voor allerlei eenden- en ganzensoorten.
Door mul zand kom ik voorbij een grondwatermeter en die brengt verontrustend nieuws. De grondwaterstand staat flink in het rood en net dat grondwater is van levensbelang voor het natuurgebied, lees ik op het bijhorende infobord. “Als het grondwaterpeil te laag staat, heeft dat effect op de natuur. Sommige planten of bomen sterven, andere soorten groeien juist harder. Het is de taak van de overheid om planten en diersoorten op de Landschotse Heide te beschermen. Daarom treffen we maatregelen zoals het hoger instellen van stuwen en het ondieper maken of dempen van sloten.” Zo te zien aan de meterstand is er toch nog werk aan de winkel. Het bord roept verder op om in deze tijden van klimaatverandering spaarzaam te zijn met water.
Lunchen doe ik bij Vito Bar & Cucina in Middelbeers, halfweg mijn wandeling. Nadien passeer ik nog een groot zonnepark in aanleg waar metalen constructies klaar staan om te worden bedekt met zonnepanelen, voor ik weer bij mijn hotel kom.

MINDER GEKWAAK
Mijn laatste wandeling brengt me terug naar Lage Mierde met opnieuw een passage door de Landgoederen De Utrecht en Wellenseind. Die bevestigen mijn bevindingen van de eerste dag: wat is het hier prachtig wandelen. Wanneer ik weer bij mijn auto kom, lijkt het gekwaak van de kikkers te zijn verminderd. Net voordien zag ik twee blauwe reigers bij de poel opstijgen met precies een dikke glimlach om hun bek.

Foto’s: Paul Huysmans