Mariet Lavrijsen vindt inspiratie in Kempense landschappen

Hoe voelt het om uit de schaduw van je man zaliger te treden en met eigen werk naar buiten te komen?
Mariet Lavrijsen: “Heel fijn, maar toch ook vreemd. In 2015 heb ik voor het eerst zelf de vraag gekregen om te exposeren, maar daar ben ik niet op ingegaan, het was nog te vroeg. Pas sinds 2021 voel ik me er meer klaar voor. Eén van mijn zonen zei me ooit dat ik het de kinderen niet mag aandoen om te sterven zonder dat men ooit van mijn naam gehoord heeft. Daarom treed ik nu dus bewuster naar voren.”

Je hebt jarenlang samengeleefd met een kunstenaar, maar het artistieke zat dan blijkbaar toch ook in jouw genen.
“Ik ben geboren in het Nederlandse Reusel aan het einde van de Tweede Wereldoorlog, in 1944. De eerste weken van mijn leven heb ik doorgebracht in een schuilkelder. Mijn ouders hadden een boerderij, dus zij gingen overdag voor de dieren zorgen en kwamen daarna terug. Ik herinner me nog het verhaal van mijn moeder dat ze me na de oorlog in een eiermand naar huis gedragen heeft en dat ik aangetrokken werd door de kleurenpracht van de dahlia’s. Toen al is de liefde voor kleuren geboren in mij.”

Op een boerderij na de oorlog zal kunst toch niet meteen aan de orde geweest zijn?
“Tekenpapier, of zelfs gewoon wit papier, dat hadden wij niet. Maar ik trok mijn plan. De zakken van voedermeel waren groot en ideaal voor mij om op te schilderen. Verf maakte ik zelf. Zo herinner ik me dat ik een rode baksteen eens heel fijn gemalen heb en daar met wat water verf van heb gemaakt. Verf maken van gras, dat bleek dan weer een flop.” (lacht)

Je bent teken- en schilderles gaan volgen op de Academie in Arendonk. Hoe komt een boerendochter daar terecht?
“Louis wilde zijn eigen academie starten maar moest daarvoor over een bepaald aantal cursisten beschikken. Dus mobiliseerde hij mensen, ook over de grens. Een nichtje van mij werkte toen in een textielfabriek en had zo’n aankondiging gezien. Ze wist dat ik graag schilderde en heeft me toen meegevraagd. Zo trok ik van Reusel naar Arendonk om te leren tekenen en schilderen.”

Waar je Louis als leraar kreeg en je leven helemaal veranderde.
(Knikt) “Ik werkte op dat moment als gezinsverzorgster en volgde een opleiding voor assistent maatschappelijk werk. Les volgen bij ‘de meester’ was helemaal iets anders. Louis was 12 jaar ouder maar het klikte wel. Hij ging recht op zijn doel af. Op een bepaald moment zei hij uit het niets tegen mij: ‘Nog dit jaar zullen we trouwen.’ Op 23 december 1968 gebeurde dat ook. Niet veel later ben ik met mijn werk en studies gestopt. De kunst won.”

Hoe zag het leven van een kunstenaarsvrouw eruit?
“Louis was een expert in figuurtekenen, maar dat wilde zeggen dat er heel vaak mensen voor hem moesten poseren. Dat heb ik dus ook veel gedaan. Hij heeft veel schilderijen van mij gemaakt, in allerlei poses, in alle fases van mijn leven. Later ook van de kinderen. Louis zei voor de grap dat elk kind een persoon meer was om voor hem te poseren. Uiteindelijk zijn er zeven kinderen gekomen en hebben we schilderijen zoals andere gezinnen foto’s hebben.”

Ben je toen zelf gestopt met schilderen?
“Nee, hoor. Met een groot gezin heb je natuurlijk overdag en na schooltijd wel andere zaken te doen. Maar nadat de kinderen in bed lagen, trok ik tussen 22 uur en middernacht naar mijn atelier om te schilderen. Ik heb ook een tijdje lesgegeven in de Academie aan de kindjes, vergelijkbaar met wat mijn dochter Marjolijn nu doet. Eigenlijk heb ik kunst altijd proberen combineren met het gezin. We deden uitstappen, gingen naar tentoonstellingen of trokken de natuur in.”

Je schildert heel vaak landschappen. Wat inspireert jou?
“Ik heb een voorliefde voor de natuur en dieren. Ik denk dat mijn boerenafkomst daar nog voor een deel verantwoordelijk voor is. Ik vind het heerlijk om naar buiten te gaan, zowel om er te wandelen als te schilderen. Naar het bos of langs een rivier, zalig! We zijn jarenlang op vakantie geweest in Bracht (Burg-Reuland) in Duitstalig België. Zolang de kinderen mee gingen, ging ik met hen op pad terwijl Louis aan het werk was en schilderde ik nadien. Toen ze ouder werden, gingen enkele van mijn vrienden mee en werd die vakantie in Bracht voor mij een soort schilderkamp.”

Meer recent duikt vooral de Liereman als rode draad in je werk op.
“Ik hou van de Kempense landschappen, maar de Liereman heeft toch een bijzondere plaats in mijn hart. Wist je dat het ongeveer het oudste landschap van België is? Het is een fantastische omgeving met heel veel kleuren in de verschillende seizoenen van het jaar. Voor iemand die graag landschappen schildert en van kleur houdt, is het gebied een oneindige bron van inspiratie. Stiekem hoop ik om ooit een tentoonstelling met werken over de Liereman in Oud-Turnhout te mogen organiseren. Dat zou de cirkel rond maken.”

Pas enkele jaren geleden ben je eigen werken beginnen tentoonstellen. Waarom heeft dat zo lang geduurd?
“Louis is in 2008 onverwacht gestorven. Ik ben eigenlijk altijd blijven schilderen, ook na zijn dood, maar ik voelde wel dat hij altijd over mijn schouder meekeek. Ik hoorde als het ware zijn aanwijzingen wanneer ik aan het schilderen was. Het heeft tot zowat 2021 geduurd voordat ik er klaar voor was om met mijn werk naar buiten te komen. Ik ben er geleidelijk ingerold, maar voel me er nu wel klaar voor.”

Zelf geef je aan dat een van de mensen die jou geïnspireerd heeft, koningin Paola is. Hoe is dat gekomen?
“Louis had een boek met eigen werk uitgegeven dat bij toenmalig koning Albert II terechtgekomen is. Zo ontstond er een vriendschap met het koninklijk paar. Louis heeft hen geschilderd en werd gevraagd om het officiële staatsieportret van koning Albert II te maken. Het koningspaar is ook hier bij ons in Arendonk op bezoek geweest. Toen heb ik koningin Paola mijn werk kunnen tonen en heeft ze zelfs een aantal werken gekocht. Nadien zijn ook de huidige koning Filip en koningin Mathilde hier nog geweest voor een aantal stukken. Ik ben er nog altijd heel trots op dat ik kan zeggen dat mijn eigen werk in koninklijk bezit is.”

In je atelier zie je veel schilderijen, maar ook andere objecten. Werk je aan verschillende zaken tegelijkertijd?
“Schilderen is wel mijn grootste bezigheid, maar ik kan me ook verliezen in andere kunstvormen, zoals tekenen of beeldjes maken. Zo heb ik een aantal takken gekregen, die ik nu bestudeer om te zien welke sculpturen ik eruit kan maken. En de schilderijen blijven hier staan omdat ik er voortdurend kleine aanpassingen aan wil doen, soms tot nog wel jaren later. Van de grote vlakken blijf ik af, maar bepaalde details kan ik blijven aanpassen.”

Wanneer is een schilderij dan echt af?
“Wanneer de kunstenaar overlijdt.”

Foto’s: Annelies Vrints