Julius Schellens: “Ik wil mijn blindheid positief blijven benaderen”

Liefde voor taal: Julius Schellens had het al vroeg te pakken. “In de lagere school moesten we verhaaltjes schrijven over het nieuwe seizoen”, herinnert hij zich. “Ik heb mijn versie vaak moeten voorlezen, vooraan in de klas. Het moet zijn dat mijn schrijfstijl destijds al de aandacht trok. Op de speelplaats kon ik het dan weer niet laten om andere kinderen te wijzen op fouten die ze maakten op het vlak van hun woordkeuze. Als kind al wilde ik dat iedereen de taal op de juiste manier hanteerde.”

Was dat een persoonlijke missie of eerder een familiaal trekje?
Julius Schellens: “Ik ben geboren in een tijd waarin taal geen gangbaar gespreksonderwerp was. Het was geen prioriteit, zeg maar, al besteedde ook mijn vader de nodige zorg aan zijn taalgebruik. Onbewust zal hij het toch hebben doorgegeven.”

Vandaag zijn het Tom Lanoye en Stefan Brijs, bij wijze van voorbeeld, maar wie waren in de jaren vijftig en zestig publiekstrekkers in de boekensector?
“Voor mij was dat Ernest Claes. Hij was mijn idool. Als scholier kenden we trouwens maar één boek: ‘De Witte’. Ik heb vandaag nog altijd bewondering voor wat Claes geschreven heeft.”

Eerder liet je al optekenen dat jouw passie voor taal het gevolg is van jouw Grieks-Latijnse opleiding. Zou je die keuze vandaag opnieuw maken?
“Zeker wel, al heb ik me als tiener vaak afgevraagd of het toch niet beter zou zijn geweest om te kiezen voor de moderne talen. Achteraf bekeken ben ik tevreden. Wat ik tijdens de humaniora aan inzichten heb meegekregen, is van een onschatbare waarde. Door die kennis kijk ik tegenwoordig anders naar wat zich in de wereld afspeelt en kan ik alles beter kaderen. Dat heeft er ook toe bijgedragen dat enkele van mijn romans een historische basis hebben.”

Wanneer heb je voor het eerst gemerkt dat er een publiek bestaat voor wat jij schrijft?
“Tijdens de periode waarin ik artikelen schreef voor een magazine dat zich richt op mensen met een handicap. Ook mijn vroegere gedichten oogstten vaak lovende kritieken. Het was pas later dat ik heb besloten om die gedichten te bundelen en ik in de gaten kreeg dat de meeste wel erg autobiografisch waren. Lezers wijzen mij er dikwijls op dat ze de realiteit benaderen zoals ze is, zonder te vervallen in geweeklaag over de problemen die mijn blindheid met zich meebrengen.”

Die blindheid is een belangrijk thema in jouw werk, vooral de positieve manier waarop je ermee omgaat.
“Het is wie ik ben. Ik heb mijn handicap altijd zo positief mogelijk proberen te benaderen. Feit is wel dat ik door die blindheid mijn fantasie voortdurend moet aanscherpen. Alle ziende auteurs kijken rond en laten zich daardoor inspireren, maar die luxe heb ik niet. Ik moet die beelden zelf oproepen. Precies daarom maak ik meer gebruik van mijn andere zintuigen. Geuren, bijvoorbeeld, of dingen die ik kan horen. Voor al de rest kan ik alleen maar putten uit ervaringen en herinneringen uit het verleden.”

Hoe sterk is dat fotografisch geheugen van jou?
“Het is me de laatste tijd al meermaals opgevallen dat veel van die herinneringen stilaan vervagen of zelfs verdwijnen. In mijn dromen zie ik nog altijd hoe in de zomer de meisjes met hun minirokjes over de straat flaneren, maar dat plaatje wordt met de jaren minder scherp.”

Hoe ziet de wereld er vandaag uit, denk je?
“Kijk, ik ga nog regelmatig met de tandem rijden en stel vast dat het vinden van de juiste weg almaar moeilijker wordt. Veel wegen worden her­aangelegd, vandaar. Een kruispunt is een rotonde geworden, bijvoorbeeld. Dat zorgt voor verwarring. Ik kan die kennis niet langer in zijn juiste vorm opslaan. Dat is een probleem.”

Weer naar jouw werk. Eerder verschenen al twee dichtbundels en een kinderboek, maar jouw recentere uitgaven zijn romans. Klopt het wat Tom Lanoye ooit zei, dat het moeilijk switchen is tussen poëzie en storytelling?
“Dat klopt. Ik maak al jarenlang deel uit van een poëzieatelier in Westerlo, maar het wordt voor mij moeilijk om nog een deftig gedicht op papier te krijgen. Poëzie is zoveel mogelijk vertellen met zo weinig mogelijk woorden. Proza is dan weer een andere stijl, eentje die me beter ligt. Ik hou van de vrijheid die eigen is aan dat genre. Ieder zijn stijl, maar veel moderne dichters krijgen niet meer uitgelegd waarover het eigenlijk gaat. Dat is geen verwijt, wel een vaststelling.”

Jouw romans vertellen wel een duidelijk verhaal, vaak ook uit het leven gegrepen. Of is dat maar schijn?
“Ik vertrek graag vanuit een waargebeurd verhaal. Voor ’Mijn moeder is mijn mama niet’ heb ik me gebaseerd op de ervaringen van een bestaande vrouw. Zij vertelde me hoe ze in haar jeugdjaren fysiek en psychisch werd mishandeld door haar moeder. Ik wilde de waarheid geen geweld aandoen, maar moest er wel een roman van maken. Omdat de moeder nog leefde, heb ik ook alle namen en locaties veranderd. Enerzijds om me juridisch in te dekken, anderzijds om gebruik te kunnen maken van plekken die ik me nog kon herinneren uit de periode dat ik nog kon zien. Dat is een truc die ik vaak toepas, ook in ‘Op de golven van het leven’.”

Dat brengt ons naadloos bij jouw nieuwste literaire worp. Wat kan je daarover kwijt?
“‘Op de golven van het leven - Zoektocht naar mijn vader’ gaat over de hunkering naar erkenning, herkenning en identiteit. Het hoofdpersonage is vijfenzeventig jaar en blikt terug op haar leven en het zoeken naar haar biologische vader. Dat smachten naar liefde, dat is de rode draad in het boek. Iedereen kent dat gevoel, iedereen worstelt wel eens met zijn of haar identiteit.”

En ere wie ere toekomt: ook Anne Van Moere, jouw vrouw, heeft meegewerkt. Wat is haar rol tijdens jouw schrijfproces?
“Anne geeft vorm aan de boekcovers. Dat doet ze met verwarmde bijenwas, een bijzondere techniek. Zij kijkt, bij wijze van spreken, mee over mijn schouder, bewaakt de tijdlijn en wijst me op zaken die niet logisch zijn. Of ze streng is? Toch wel. Soms stribbel ik tegen, maar dat maakt de verzoening achteraf nóg aangenamer. (lacht) Zij is mijn grootste fan en ik die van haar.”

Eind november teken je present op de eerste editie van de Kempense Boekenbeurs. Dat is alvast een volgend wapenfeit. Wat mag ik jouw nieuwe boek verder nog toewensen?
“Dat iemand het zou verfilmen of er een podcast van zou maken. Dat zou de ultieme bekroning zijn.”

MEER INFO
De roman ‘Op de golven van het leven - Zoektocht naar mijn vader’ is vanaf nu verkrijgbaar in de boekhandel. Gesigneerde exemplaren bestellen kan via jul.schellens@skynet.be. Schellens neemt ook deel aan de eerste editie van de Kempense Boekenbeurs, op 30/11 (9.30 uur tot 18 uur) in Lichtaart. De toegang is gratis. www.kempenseboekenbeurs.be

Foto’s: Julius Schellen