Onze reporter wordt een ijsbeer

Elke maand neemt onze reporter een atypische, spannende of relaxerende activiteit onder de loep. Kritisch, maar met een kwinkslag rapporteert hij zijn wedervaren. Deze maand: ijsbaden.

IJsberen. De eerste keer dat ik er lucht van kreeg, was tijdens mijn tienerjaren. Ik kampeerde met een stel jeugdvrienden aan de Vlaamse kust, liet mijn oog vallen op een flyer die reclame maakte voor een heroïsche winterduik in de zee en vond het een prima idee om mijn kans te wagen. In volle pubertijd is elke gelegenheid om het eigen ego te boosten immers meegenomen. De solden liepen op hun laatste benen, de zwembroeken stonden afgeprijsd, dus waarom ook niet?
Ik herinner me nog exact wat zich toen afspeelde. Met mijn nagelnieuwe zwemshort — een schreeuwlelijk model met een strak maatje S, want die was een stuk goedkoper dan de ruime M die ik eigenlijk nodig had — spurtte ik naar de branding, stak mijn teen in het water, schrok me de pleuris en holde meteen weer terug. Was me dat koud! Op de terugweg zag ik nog net hoe alle anderen wél in de zee doken. Tot vandaag heb ik volgehouden dat het aan mijn zwembroek lag. Een S kan flink knellen, zeker als je een M vandoen hebt. Moraal van het verhaal: jawel, ik heb al geijsbeerd. Met één teenlengte, weliswaar, maar een mens moet ergens beginnen.

VLUCHTEN OF GILLEN
Net geen veertig jaar later ben ik klaar voor the real deal. Dit keer wordt het alles of niets, zwemmen of verzuipen, een echte man of voor altijd een mietje. Een prospectie op het net leert dat ijsbaden verkrijgbaar zijn in alle vormen en maten. Vooral het bedrijf Houten Tonnen wekt mijn aandacht. “Wij zoeken in veel Zuid-Europese landen naar oude kwalitatieve wijntonnen”, zegt zaakvoerder Jannick Scheers. “Die krijgen bij ons een tweede leven door ze te upcyclen en opnieuw te gebruiken als waterton of decoratiestuk. Of om in te baden, dat kan ook.”
Een ton alleen zal niet volstaan. Mijn eerste ijsbeerervaring indachtig kan ik nu maar beter hulp inschakelen. Die vind ik bij De Poolster in Antwerpen. Zaakvoerster Annemie Lambert is naast ademcoach ook een gecertificeerd Wim Hof Method-instructeur, genoemd naar de excentrieke Nederlander die erin slaagde om vijftig meter te zwemmen onder een dikke ijslaag. Sindsdien gaat Hof als ‘The Iceman’ door het leven. “Ik vond Wim eerst maar een vreemde vogel, maar na zijn cursus ben ik één van zijn instructeurs geworden”, zegt Annemie. “Het ijsbad is maar een fractie van zijn methode, zijn ademhalingsoefeningen maar een onderdeel van wat je allemaal met de ademhaling kan doen.”
Lambert is formeel: ijsbaden — of ijsberen, zo u wil — is een hype. “Je ziet het zowat overal opduiken. Daarin heeft corona een belangrijke rol gespeeld. Tijdens de pandemie viel alles stil en wat doet een mens dan? Op zoek gaan naar een nieuwe uitdaging.”
Annemie kijkt intussen van niks meer op. Het deelnemersveld was altijd al divers. “Sommigen komen louter uit nieuwsgierigheid, anderen zijn al langer bezig met koude douches en willen een stap verder gaan. Hun motieven zijn uiteenlopend, net als hun reacties tijdens het baden. De ene vindt meteen rust in het water, een enkeling begint te roepen en wil er meteen weer uit.” Vluchten of gillen, het zal mij niet overkomen. Uit een diep vat ontsnappen is sowieso geen sinecure en het laatste wat je wil is dat de buren gaan denken dat je een watje bent. Dan sla je bij het volgende straatfeest een modderfiguur.
Wat volgt is een beknopte ademhalingsoefening. Tot dusver niks aan de hand: we zitten nog altijd binnen, warme kleren aan, ver weg van de vrieskou buiten. “Over koude temperaturen bestaan veel misverstanden”, weet Annemie. “Sommigen denken dat ze gevaarlijk zijn, maar bij kortstondige blootstelling is dat zeker niet zo. Sterker nog: ijsbaden werkt ontstekingsremmend, is goed voor het immuunsysteem, zorgt voor afgifte van feel-good-hormonen zoals dopamine en endorfine, en heeft een gunstig effect op de bloedcirculatie.”
Wetenschappelijke bewijzen zijn er vooralsnog niet, wel duizenden video’s op YouTube en TikTok waarin mensen getuigen dat ijsbaden hun leven drastisch heeft veranderd. “Zolang je maar voldoende rekening houdt met eventuele contra-indicaties. Bij hart- en vaatziekten, epilepsie of hoge bloeddruk is het uitkijken. Begin er ook niet aan als je zwanger bent, last hebt van angststoornissen of kampt met een burn-out. Raadpleeg bij twijfel eerst de huisarts.”

IJSBLOKJESMEDITATIE
Klaar met de theorie, tijd voor de praktijk. De kleren gaan uit, op een zwembroek na. Maatje M, u zal begrijpen waarom. “‘Maak dat je uit dat water bent.’ Dat is het eerste wat jouw lichaam zal aangeven”, voorspelt Lambert. “Gaandeweg weet dat lichaam wel wat te doen en schakelt het langzaamaan naar een toestand van rust.”
Pijn is niet uitgesloten, bewijst ook de ijsblokjesmeditatie, net voor ik mezelf overgeef aan het koude water. “Dat ijsblokje in jouw hand voelt vast onprettig aan, maar straks is alles weer oké”, klinkt het. “Net daarin schuilt de kracht van deze meditatie: je voelt de pijn, maar die verdwijnt weer als de oefening is afgelopen. Voel je paniek, weet dan dat ook die zal verdwijnen.”
Plots is er stress, maar ik doe mijn best om die te maskeren voor de buitenwereld. Lees: Annemie en de fotograaf, die zijn leedvermaak nauwelijks kan verbergen. “Beschouw deze oefening als een spiegel voor het leven. Wil jij vandaag stoer zijn? Of laat je gebeuren wat moet gebeuren? Kijk rustig wat dit alles met jou doet.” Ik besef dat er nu geen weg meer terug is, geen smoes die me nu nog kan redden.
En dan, het water in. Het eigenlijke ijsbaden (watertemperatuur: twee graden) roept een parade van emoties op. Mijn lichaam wil eruit, maar ik blijf zitten. Mijn stembanden porren — ‘gillen man, gillen’ — maar ik hou het stil. Het water is koud. Wat zeg ik, ijskoud! Mijn ademhaling gaat in overdrive en tot overmaat van ramp is er ook nog de obligate foto, waarop ik er ondanks de omstandigheden toch een beetje galant wil uitzien. Annemie ziet het gebeuren. “Let daar niet op, je bent geen fotomodel.”
Anderhalve minuut later wordt alles anders, van het ene op het andere moment. Het blijft bar koud, maar mijn lichaam gaat in rustmodus, nog een extra minuut lang. Eenmaal uit de ton volgt een afterdrop, een rilling die gepaard gaat met een sensatie van onoverwinnelijkheid. Lambert staat erbij, kijkt ernaar en knikt instemmend. Dit heeft ze eerder al zien gebeuren.
De daaropvolgende dagen blijf ik ijsbaden. Naakt, zowaar. Tot groot jolijt van de buren, die op dag drie plots ontdekken dat ze — gevaarlijk balancerend op de rand van hun dakvenster — alles tot in de details kunnen volgen. ‘Ziedaar de nieuwe Iceman.’ Niet dat ik ze het al luidop heb horen zeggen, maar wedden dat ze het denken?

MEER INFO
www.houtentonnen.be
Facebook: De Poolster
of via info@de-poolster.be

Foto’s: Nick Van Orshaegen