Cinescope: Een meesterwerk voor ogen en oren

Wat… was… dat? Film is meer en meer een belevenisvolle kunstvorm en de Vlaamse meester hierin heeft net misschien wel zijn meesterwerk afgerond: ‘Radioman’! De film kwam pas eind december 2025 uit en werd toen door velen de beste Vlaamse film van 2025 genoemd. En geloof mij: ze gaan er niet ver naast zitten. Als ze er al naast zitten. Tijdens mijn vertoning is er veel belangstelling voor de film. Enkele stoelen naast mij zitten twee prille twintigers, een man en een vrouw, die de film hebben uitgekozen als eerste Tinder-date. Waarom kies je nu deze film uit voor een date? Wat bracht hen samen? Later meer.

LIEFDE VOOR GELUID
‘Radioman’ vertelt het verhaal van Elza (Femke Vanhove) en Berre (Jef Hellemans) die elkaar leren kennen in mei 1940, aan de vooravond van de Duitse inval in België. De film speelt zich af in het Flageygebouw in Brussel waar vroeger het omroepscentrum van de NIR gevestigd was. Berre is er stagiair foley bij een hoorspel met een bijna magisch gehoor. Hij zorgt er dus voor de geluids­effecten. Elza is, hoe kan het ook anders, een Joodse beginnende stemactrice. Het klinkt direct als een cliché Romeo & Julia verhaal, maar het gaat verder dan dat. Het gaat niet alleen over de liefde tussen twee mensen voor elkaar, maar ook over liefde voor het geluid. Een passie die ook het jonge koppeltje naast mij duidelijk kent. Zo verschuiven ze al op hun stoelen bij het aanhoren van een krakende zak chips. Ze willen duidelijk optimaal genieten van de film.
De film werd geregisseerd door Frank Van Passel. Bij de meesten een onbekendere naam, maar op zijn conto staan o.a. de film ‘Manneken Pis’ en de tv-reeks ‘De Smaak van de Keyzer’. Het is voor hem de ultieme ode aan radio. Een medium dat hem al zijn hele leven bezighoudt. We staan er zelf niet bij stil, maar geluid is het eerste zintuig dat we als foetus heel concreet leren voelen, al vanuit de baarmoeder. Een radio zit zelfs bij in het noodpakket van de Europese Unie. Het heeft dus een essentiële taak in onze samenleving. Van Passel maakt met deze film duidelijk dat geluid belangrijker is op een filmset dan beeld. Klinkt gek, toch? Maar in beeld valt veel op te lossen in de montage. Slechte geluidsopnames op set blijven jammer genoeg slechte geluidsopnamen. Het gevolg? De klank was top! Het maakt de film tot een ware belevenis!

NIEUWE STER
‘Radioman’ werd opgenomen in het iconische Flageygebouw, wat voor heel wat nostalgie zorgt doorheen de film. Actrice Femke Vanhove heeft ook eindelijk haar welverdiende hoofdrol beet. Een nieuwe ster is geboren! Samen met Jef Hellemans is ze de lijm in de conflicten. Daarnaast wordt de film doorspekt met topacteurs zoals Nico Sturm, Peter Van den Begin, Koen De Bouw, Evelien Bosmans, Damiaan De Schrijver, Frank Vercruyssen, Gert Winckelmans, Els Dottermans en Jan Hammenecker. Er is zelfs een Kempische link. De uniformen komen van de Ravelse Tim Van Deutekom die eerder al uniformen voorzag in de musicals 14-18 en 40-45 van Studio 100, maar ook in o.a. de VRT-reeks ‘In Vlaamse Velden’.
De muziek voor de film werd gecomponeerd door Wim De Wilde, die eerder met Frank Van Passel samenwerkte aan ‘De Smaak van De Keyser’. Voor mij is Van Passel de Vlaamse Spielberg. De verhalen die hij vertelt zijn prachtig en inspirerend en zeer mooi cinematografisch verteld. Van Passel is niet alleen de regisseur, maar ook de scenarist van de film.

BELEVING
De antagonist in dit verhaal bevindt zich veel dichter bij de hoofdpersonages dan gedacht. Wanneer Elza met haar Joodse vader en zus vlucht naar Argentinië, moest de jongeman een paar stoelen naast mij vluchten naar het toilet. Maar net zoals te verwachten viel, kwamen zowel Elza en Berre als het jonge koppeltje terug bij elkaar. Wat de film anders maakt dan andere Romeo & Julia-achtige vertellingen is dat dit verhaal vol beleving zit. Beleving door het gehoor te stimuleren. Maar ook visueel kom je als kijker absoluut aan je trekken.
Leuk weetje: Het personage van Berre wil zich in de film onsterfelijk maken door zijn geluid de ether in te sturen. Dat bracht enkele ingenieursstudenten van de KU Leuven op het lumineus idee om de volledige geluidsopname van de film (dialogen, muziek, effecten,…) als digitaal radiosignaal de ruimte in te sturen, naar zo’n 7.500 lichtjaren van ons vandaan. Dat wil zeggen dat als iemand binnen 7.500 jaar dit signaal zou ontvangen, men een beeld krijgt van hoe het er in de 21ste eeuw aan toe ging. Het experiment werd werkelijkheid op 2 januari 2026. Om de symboliek nog wat kracht bij te zetten, mikten ze op de Hart- en Zielnevel in het sterrenbeeld Cassiopeia. Volgens Frank Van Passel verwijzen ‘Hart’ en ‘Ziel’ ook naar de hoofdpersonages Elza en Berre. Ga deze film beleven, zolang het nog kan!

Radioman (5 sterren op 5)