Onze reporter vereeuwigt (voor even) zijn artistieke gaven

Elke maand neemt onze reporter een atypische, spannende of relaxerende activiteit onder de loep. Kritisch, maar met een kwinkslag rapporteert hij zijn wedervaren. Deze maand: graffiti.

Mijn laatste artistieke prestatie dateert van in de derde klas. De onderwijzer van toen liet jarige leerlingen loos gaan op het bord en garandeerde dat elke krijttekening drie dagen lang bewaard zou blijven. Daar moet hij vooral op mijn verjaardag spijt van hebben gekregen, want verder dan een poging-tot-kabouter kwam ik niet. “Heeft veel weg van een obese kopvoeter”, was zijn reactie, herinner ik me nog. Ik dacht dat het een compliment was. Wist ik veel.
En toch: jeder Mensch ist ein Künstler. Dat verzin ik niet zelf, het zijn de legendarische woorden van Joseph Beuys, de wereldwijd gevierde Duitse avant-gardist. Zijn credo loopt parallel aan dat van Graffitifun, het Nederlandse bedrijf dat God en klein Pierke de knepen van graffiti bijbrengt. “Dat doen we ondertussen al eenentwintig jaar”, haakt zaakvoerder Michel Steers in.
Bij de start was het vechten tegen de bierkaai, blikt Michel terug. “Graffiti werd destijds nog beschouwd als een vorm van vandalisme. Voor mij een buitenkans, want niemand anders durfde het aan om die spuitkunst te commercialiseren. En kijk waar we nu staan: Graffitifun is actief in heel Europa, werkt samen met meer dan veertig artiesten en organiseert een stijgend aantal workshops in diverse steden in Nederland en België, telkens met lokale artiesten.”
Anno 2026 zijn de tijden inderdaad anders. Artiesten als Zenith (het alter ego van acteur Matthias Schoenaerts) en Kitsune (Jolien De Waele) worden op handen gedragen. “Met dank aan hun prachtige streetart. Het zijn vooral hun immense werken die ervoor gezorgd hebben dat graffiti het tot een officiële kunstvorm heeft geschopt.”
Al is — beseft Steers — niet elke vorm van graffiti een expressie van ware kunst. “Enerzijds is er de rauwe hooligangraffiti die door velen wordt verguisd, anderzijds de échte straatkunst, waarvoor mensen speciaal de wereld rondreizen. Die laatste categorie is doorgaans ook niet vluchtig. Kleine ontwerpen verdwijnen soms snel, maar grote werken houden het vaak jarenlang uit. Kijk maar naar ‘beYOUtiful’, de muurschildering van Schoenaerts in de buurt van het Antwerpse MAS.”

PARK SPOOR NOORD
Enter Peter Briers. Nu nog onbekend, maar graffiti-artiest in de dop. Voorlopig nog zonder officieel pseudoniem, al is dat louter een kwestie van tijd. “We krijgen tijdens workshops wel eens deelnemers over de vloer van wie we denken dat die het later ver zullen brengen, maar vergeet niet: roem komt in stapjes, met vallen en opstaan.” Ook Schoenaerts zou niet te spreken zijn geweest over zijn eerste mural, al hebben we dat laatste alleen maar van horen zeggen.
Plaats van afspraak: de Noorderlaanbrug in Park Spoor Noord, samen met afgebakende zones in Hoboken en Berchem de enige locatie in het Antwerpse waar graffiti niet strafbaar is. En zelfs dan blijft het uitkijken, waarschuwt Michel. “Graffitifun doet ook aan bewustwording en wijst op een aantal ongeschreven regels. Zo moet elke kunstenaar respect hebben voor andermans materiaal en eigendom, alsook voor de werken van collega’s uit het straatkunstvak.”
Groot, groter of grootst. Ik ga voor het laatste en wil de naam ‘Onderox’ uitgesmeerd zien over een lengte van minstens vijf meter. Om indruk te maken, absoluut, maar vooral om te vermijden dat de eerste de beste idioot met een spuitbus mijn meesterwerk gaat verknoeien. “Wees gerust: mooie graffiti is tegelijk ook anti-graffiti. Ook in de wereld van de streetart bestaat zoiets als een erecode. Grotere werken laat je ongemoeid, kleinere mogen wel vervangen worden door nieuwe creaties.”

T.X
“Beginnen doen we met de contouren, nadien volgt het kleuren en aanbrengen van de schaduwen.” De instructies klinken eenvoudig, al weet kunstenaar Joel Van Welie — hoofdartiest bij Graffitifun — wel beter. “Voor een beginneling durf jij nogal hoog te grijpen, moet ik zeggen”, zegt Joel. “Maar waar een wil is, is een weg. Ik doe het voor en jij doet me na. Klaar.”
Voor de spuitbussen en spraycaps zijn we diezelfde ochtend nog langsgegaan bij De Wieuw, het Antwerpse walhalla voor kunstenaars en hobbyisten. Met een basispakket van twaalf kleuren zou het ambitieuze ontwerp kinderspel moeten zijn, luidt het daar. “Alles valt of staat met de keuze van de juiste ‘spuitmond’, die de vorm, dikte en intensiteit van de verfstraal bepaalt.”
Eerste desillusie: ik heb de graffitikunst behoorlijk onderschat. Hoe groter het ontwerp, hoe groter de noodzaak aan een doordachte strategie. Die strategie zou er zonder Van Welie nooit zijn geweest. “Laat je niet ontmoedigen, je bent goed bezig”, jokt de sympathieke Nederlander erop los. “Het kan altijd beter, maar alles is een kwestie van oefenen. Hoe dan ook zie ik voor jou wel een stek weggelegd binnen de streetartscène. Niet meteen, maar ooit.”
Na anderhalf uur meten, spuiten, capswitches, uitvlakken en weer inkleuren is de tekening een feit: ‘Onderox’, staat er in koeien van kleurrijke letters. In Park Spoor Noord, nota bene, waar nogal wat graffitigrootheden hun eerste sporen hebben verdiend. Mijn tag? T.X, een knipoog naar zowel Texas als naar mijn volgende artistieke aspiratie: mijn kersverse expertise vertalen naar een iconisch meesterwerk op de Cadillac Ranch in Amarillo. And off we go.

MET ALLE CHINEZEN
Een week later arriveren we op de befaamde ranch, waar kunstcollectief Ant Farm in 1974 tien Cadillacs in het zand heeft neergepoot. Hoewel het nooit de bedoeling is geweest dat passanten ze met spuitbussen te lijf zouden gaan, is dat precies wat intussen al een halve eeuw gebeurt. “Gaandeweg is het een lokale attractie én uitdaging geworden”, vertelt Chip Lord, medeoprichter van Ant Farm. “Elke dag passeren hier honderden toeristen die hopen dat hun graffitiwerk het een dag lang zal uithouden. Wie daarin slaagt, moet wel erg artistiek uit de hoek komen.”
In Amarillo moet ik het zien te redden met amper drie spuitbussen en — veel erger — zonder de hulp van Van Welie. Daarom geen joekel van een werk, maar een modernistische schets van een paardenkop, hét symbool voor Texas. Dat lukt aardig, al sneuvelt voor die kop wel de afbeelding van een Aziatische tempel die een Chinees daar een kwartier eerder had achtergelaten. Helaas, maar zijn werk leek echt nergens op. En dus: met alle Chinezen, zeker met den deze.
Houdt graffitikunst het een volle week uit, dan betekent dat zoveel als ‘props in de scène’, vakjargon voor proper respect. Mijn masterpiece in Park Spoor Noord verdwijnt pas na een dikke week, meldt een alerte buurtbewoner. Mijn topstuk in Amarillo heeft minder geluk en wordt nog diezelfde dag ondergekliederd. Verrekt. Alle informatie die kan leiden naar de dader is welkom.

MEER INFO
www.dewieuw.be, www.sunnycars.be en www.graffitifun.nl

Foto’s: Peter Briers