Cinescope: Een pleidooi voor mildheid en begrip

Zondag de negenste. Maar welke zondag de negenste? De vorige zondag de negenste was zondag 9 november 2025. De volgende zondag de negenste is zondag 9 augustus 2026. Maar dat heeft niets te maken met deze Zondag de negenste. Of toch?
‘Zondag de Negenste’ is de debuutfilm van Kat Steppe. Kat is vooral werkzaam als documentairemaker en televisieregisseur. Zo regisseerde ze eerder enkele afleveringen van ‘Dagelijkse Kost’, ‘Een kwestie van geluk’ en ‘Goed Volk’. Met ‘Zondag de Negenste’ combineert ze haar talent voor goede verhalen met haar ervaring als documentairemaker. De film ging in première tijdens het Internationaal Filmfestival van Tallinn en schetst een aangrijpend portret over de impact van dementie. Daarbij komen zowel de patiënt als hun omgeving aan bod. Haar aanpak en stijl zorgen ervoor dat de film een mooie combinatie is tussen documentaire en fictie.

LEGENDARISCH ACTEUR
Niet alleen de beeldvoering, maar ook de echte rusthuisbewoners die effectief lijden aan dementie, zorgen ervoor dat je het als kijker vooral in die documentairestijl ziet. Ze probeert dit deels om te draaien door de casting van de immer legendarische Josse De Pauw, Peter Van Den Begin en Frank Lammers, die de arts van dienst mag vertolken. Josse De Pauw kreeg recent op het Filmfestival van Oostende nog een ster op de dijk en een lifetime achievement award op de uitreiking van de Ensors, wat hem een staande ovatie opleverde van een volle COREtec Dôme. Het was trouwens niet zijn eerste Ensor. In 2021 ontving hij er eentje voor Beste Acteur in een Televisieserie voor zijn acteerprestatie in ‘De Twaalf’. Eerder vertolkte hij ook nog rollen in ‘Met Man en Macht’, ‘De Ronde’ en hij speelde ook met glans de rol van Willy Knapen in de fictieserie ‘Chaussée d’Amour’, waar ik zelf dialectcoach was van acteur Gert Winckelmans. Maar ik leerde Josse De Pauw, net als vele anderen, kennen als Jean Vereecke in de Oscargenomineerde film van Dominique Deruddere ‘Iedereen Beroemd!’ uit het jaar 2000. Heerlijke film! In ‘Zondag de Negenste’ vertolkt Josse De Pauw de rol van Horst, een man die levensmoe is en lijdt aan de ziekte van Alzheimer. Na elkaar jaren uit het oog te zijn verloren, komt hij terug in contact met zijn broer Franz (Peter Van Den Begin) die, onder het mom van het afhandelen van zijn emotionele boekhouding, Horst dagelijks komt bezoeken om zijn erfenis op te kunnen strijken. Maar dat wordt bemoeilijkt door de jeugdliefde van Horst, Andrea, die hem doet herinneren aan de strijd tussen hem en Franz. Wanneer er meer en meer herinneringen van Horst doorsijpelen, sijpelen ook de herinneringen van de andere bewoners door.

HEFTIG
Regisseur Kat Steppe wou een film maken op de grens van drama en documentaire, met een pleidooi voor mildheid en begrip voor mensen wiens leven geen logisch patroon meer volgt. Voor de acteurs was het ook aanpassen in het spelen van scènes met echte Alzheimerpatiënten. Frank Lammers, die de rol van Dr. Mouton vertolkt, vertelde in een Nederlandse talkshow dat de film erg bijzonder en heftig was. Vooral omdat figuranten tijdens de draaiperiode overleden. Het was een project dat een indruk naliet. Maar, de topacteur die Frank Lammers is, heeft hij zich meer dan gekweten van zijn taak. Je voelde in zijn scènes met de alzheimerpatiënten zijn respect voor de mensen. Maar ook zijn oprechte liefde.
Je kan bij het bekijken van de film alleen maar respect opbrengen voor de makers, maar ook voor de mensen die dagdagelijks met dergelijke situaties moeten omgaan. En dat maakt de film voor mij net zo mooi. Ook de scènes die gedraaid zijn in Ierland stralen de rust uit die patiënten in hun hoofd ervaren, in tegenstelling tot de onrust bij de familieleden. De combinatie in vertelstijl zorgt er jammer genoeg wel voor dat je je als kijker moeilijker in een verhaal kan inleven als je in je leven nog niet in contact bent geweest met mensen met Alz­heimer, al zullen er zo wellicht niet heel veel mensen zijn. De meeste mensen kennen wel iemand die met Alzheimer kampt. Toch maakt het voor mij dat de keuze van deze combinatie misschien niet de allerbeste is geweest.

OPRECHTE INKIJK
De film geeft wel een oprechte en waarheidsgetrouwe inkijk in wat patiënten en hun omgeving doormaken in het aftakelproces. Dus dit blijft er dan ook voor zorgen dat het meer als een documentaire aanvoelt dan als een fictiefilm. De film krijgt voor mij drie sterren, maar blijft zeker een aanrader om te bekijken. En wat er nu ook op zondag de negenste gebeurd is, of gaat gebeuren, dat doet er op zich niet toe. Zolang je het maar bewust beleeft. Ik heb alvast zondag 9 augustus 2026 in het vet aangestipt in mijn agenda om bewuster te beleven. Wie doet er met mij mee?

Zondag de Negenste: 3 sterren